Mersin Sosyal Güvenlik İl Müdürü Ali Koç, kayıt dışı istihdamın çalışanı sosyal güvenceden mahrum bıraktığını, işverenler içinse ağır idari yaptırımlar ve teşvik iptalleri doğurduğunu vurguladı. SGK’nın her yıl STK’lar ve meslek odalarına yönelik rehberlik–bilgilendirme ziyaretleri yürüttüğünü hatırlatan Koç, sigortasız çalıştırma ya da gün/ücret eksik bildirimin kayıt dışılık sayıldığını belirtti.
“Sigorta anayasal haktır”
Koç, işverenin sigortasız çalıştırma yetkisinin olmadığı gibi, çalışanın da sigortasız çalışma talep edemeyeceğini ifade etti. Tespit halinde işverenin mağduriyet yaşayacağını söyledi.
Yaptırımlar ve hak kayıpları
Kayıt dışı istihdam; emeklilik, malullük, ölüm aylığı, işsizlik sigortası, sağlık hizmetleri ve tazminat gibi hakların kaybına yol açıyor; kamu gelirlerinde azalma ve işletmeler arasında haksız rekabet yaratıyor. Denetimde kayıt dışılık saptanırsa idari para cezaları, teşvik iptali ve diğer ek yaptırımlar uygulanıyor. Bir işçinin bir yıl sigortasız çalıştırılmasının cezası 14 asgari ücrete kadar çıkabiliyor. Haksız yararlanılan teşvikler gecikme zammıyla geri alınıyor; iş kazasında işverenin adli–idari sorumluluğu doğuyor.
Yabancı uyruklu işçi
Çalışma izni olmadan yabancı çalıştırmanın cezası kişi başı 81.683 TL (2025). Ayrıca izinsiz çalıştırılanların ve ailelerinin dönüş masrafları işverene ait.
Ücret ödemeleri
Türkiye genelinde 3 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde ücretlerin banka aracılığıyla ödenmesi zorunlu. Aykırılıkta her işçi, her ay için 2.179 TL (2025) ceza uygulanıyor.
İhbar–şikâyet kanalları
Çalışanlar sigorta ve kazanç bildirimlerini e-Devlet, Alo 170, SGK İl Müdürlükleri ya da CİMER üzerinden kontrol edebiliyor. Koç, işverenleri yasal yükümlülüklere eksiksiz uyum için uyardı.
