Mersin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Erkan Aktaş, plastik, kauçuk ve tekstil atığı ithalatının çevresel etkilerinin yanı sıra halk sağlığı üzerinde de ciddi riskler oluşturabileceğini belirtti. Aktaş, atık ithalatının yeniden değerlendirilmesi ve riskler ortadan kaldırılıncaya kadar durdurulması çağrısında bulundu.
“Atık İthalatının Yarattığı Dışsallıklar” başlıklı değerlendirme serisinin dördüncü bölümünde halk sağlığı konusunu ele alan Mersin Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Erkan Aktaş, çevre kirliliğinin gerçek maliyetinin uzun vadede insan sağlığına yansıdığına dikkat çekti. Daha önce atık ithalatının turizm, balıkçılık ve tarım üzerindeki etkilerini değerlendiren Aktaş, halk sağlığıyla ilgili maliyetlerin çoğu zaman görünmediğini ancak toplumun tamamını ilgilendirdiğini ifade etti.
Mikroplastikler Bilimsel Gündemde
Plastiklerin zaman içerisinde parçalanarak mikroplastiklere dönüştüğünü belirten Aktaş, bilimsel araştırmalarda mikroplastiklerin içme suyunda, deniz ürünlerinde, havada, insan kanında ve plasentada tespit edildiğine işaret etti. Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin araştırılmaya devam ettiğini kaydeden Aktaş, mevcut bulguların konunun önemli bir bilimsel gündem hâline geldiğini gösterdiğini söyledi. Aktaş, dünyada plastik kullanımının azaltılması, geri dönüşüm oranlarının artırılması ve “Sıfır Atık” hedeflerinin tartışıldığı bir dönemde Türkiye’nin Avrupa ülkelerinden plastik atık ithal etmesinin ekonomik, çevresel ve toplumsal açıdan yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
“Çevresel Riskler Düzenli Olarak İzlenmeli”
Kirlenen kıyıların yalnızca turizmi değil, insan sağlığını da etkileyebileceğini vurgulayan Aktaş, çevresel kirliliğin cilt ve göz rahatsızlıkları bakımından risk oluşturabileceğini ifade etti. Deniz ürünlerinde ortaya çıkabilecek çevresel risklerin bu ürünleri tüketen milyonlarca insanı ilgilendirdiğini belirten Aktaş, balıklardaki mikroplastik seviyelerinin düzenli olarak ölçülmesi ve sonuçların kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılması gerektiğini söyledi. Toprak ve sulama sularındaki olası kirliliğin de gıda güvenliği ve tüketici sağlığı açısından takip edilmesi gerektiğini kaydeden Aktaş, plastik atıkların kontrolsüz biçimde yakıldığı yönündeki iddiaların bilimsel yöntemlerle araştırılması çağrısında bulundu. Aktaş, söz konusu iddiaların doğrulanması durumunda halk sağlığını koruyacak önlemlerin gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Sağlık Maliyetini Toplum Ödüyor
Atık ithalatının halk sağlığı üzerindeki etkilerinin önemli ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirten Aktaş, tedavi ve ilaç giderleri, sağlık harcamalarındaki artış, iş gücü kayıpları, üretkenliğin azalması ve yaşam kalitesindeki düşüşün görünmeyen maliyetler arasında bulunduğunu ifade etti.
Bu maliyetlerin çoğu zaman çevresel riski oluşturanlar tarafından değil, toplumun tamamı tarafından karşılandığını belirten Aktaş, şu değerlendirmede bulundu:
“En pahalı dışsallık, çoğu zaman ölçemediğimiz halk sağlığı maliyetidir.”
Mersin veya Antalya’ya tatil amacıyla gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerin çevresel koşullar nedeniyle sağlık sorunu yaşamasının yalnızca bireysel bir problem olmadığını kaydeden Aktaş, bu tür deneyimlerin şehirlerin turizm imajına da zarar verebileceğini söyledi.
Olumsuz deneyimlerin yaygınlaşmasının ziyaretçi sayılarında ve turizm gelirlerinde düşüşe neden olabileceğini belirten Aktaş, halk sağlığı ile ekonomik kayıpların birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
Atık İthalatının Durdurulması Çağrısı
Türkiye’nin her yıl büyük miktarda atık ürettiğini ve kendi atıklarının yönetiminde çeşitli sorunlarla karşılaştığını belirten Aktaş, başka ülkelerin plastik, kauçuk ve tekstil atıklarının ithal edilmesinin gerekçelerinin yeniden sorgulanması gerektiğini dile getirdi.
Çevre ve insan sağlığı konusunda ihtiyat ilkesinin esas alınmasını isteyen Aktaş, plastik, kauçuk ve tekstil atığı ithalatının çevresel ve halk sağlığı riskleri ortadan kaldırılıncaya kadar durdurulması veya tamamen yasaklanması gerektiğini savundu.
Aktaş, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Türkiye’nin geleceği başkalarının çöpü üzerine kurulamaz. Hiçbir ekonomik kazanç insan sağlığından daha değerli değildir. Kaybedilen para yeniden kazanılabilir ancak kaybedilen sağlık çoğu zaman geri getirilemez.”
